تبلیغات
پاسخ به سوالات شما در ادیان و مسیحیت - 12. قرآن و نفی شباهت خالق با مخلوق

اشتراک و ارسال مطلب به:

سه شنبه 23 آذر 1389

12. قرآن و نفی شباهت خالق با مخلوق

   نویسنده: شهاب    

آیاتی که در قرآن بر نفی شباهت خدا با مخلوقات دلالت می کنند کدامند؟و آیات مربوط به نفی شباهت چگونه با آیه هایی که بیانگر "دمیده شدن روح خدا در انسان " است قابل جمع است؟

از آن جایی که سؤال از دو بخش تشکیل شده است ما بحث را در دو محور عرضه خواهیم کرد:

بخش اول: آیات نافی شباهت خالق و مخلوق کدامند؟

برای پاسخ به این سؤال لازم است گفته شود:

توحید به معنای یگانه دانستن خداوند دارای اقسام و مراتبی است:

1. نفی تعدد: که دال بر یکی بودن خداوند است.

2. نفی ترکیب: که دال بر مرکب نبودن خداوند از اجزاء بالفعل و بالقوه است.

3. نفی صفات زائد بر ذات: که به معنای اعتقاد به یگانگی صفات ذاتیه با خود ذات الاهی و نفی صفات زائد بر ذات است.

4. توحید افعالی: که در آن خداوند متعال در انجام کارهای خودش نیازی به کسی ندارد.

5. تأثیر استقلالی: که دال بر نیازمندی مخلوقات به خالق خویش است.[1]

به بیانی دقیق­تر مراتب توحید عبارت اند از: توحید ذاتى[2]، صفاتى[3]، افعالی[4] (توحید در خالقیت و ربوبیت)، توحید عبادی، توحید در مالكیت و حاكمیت و قانون گذارى و توحید در اطاعت.

آن چه که از معنای توحید بر می آید این است که هیچ موجودی اعم از انسان و غیر انسان قابلیت شباهت داشتن با خداوند متعال را ندارد.

آیاتی در قرآن وجود دارد که بیان کنندۀ عدم شباهت خالق و مخلوق است و در یک جمله می توان گفت: همۀ آیاتی که در قرآن بر یکی از انواع توحید (ذات، صفات و افعال و ...)، دلالت دارند، می توانند نافی شباهت خالق و مخلوق باشند.

در زیر به برخی از این آیات اشاره می شود:

1. آیات اثبات کنندۀ توحید ذاتى که در سورهای: انبیاء، 22 و 25؛ مؤمنون، 91[1]؛ احقاف، 4؛ شوری، 11؛ فاطر، 15 و ... بیان شده است.

آیات زیر نمونه ای است از آنچه که به صراحت بر نفی تشبیه برای خداوند دلالت دارند: وَ لَمْ یكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ؛ چیزى شبیه او نمى‏باشد.[5] لَیسَ كَمِثْلِهِ شَی‏ءٌ؛ هیچ چیز مانند او نیست.[6]

2. آیاتی که بیان کنندۀ توحید در خالقیت اند و دلالت دارند که خداوند مخلوقات را بدون الگو و نمونه‏اى كه از غیرش گرفته باشد آفرید و در خلقت آنها از احدى استعانت نجست.[7]

3. آیاتی که بیان می کنند خداوند در تدبیر جهان هستی شریکی ندارد و بر توحید در ربوبیت دلالت دارند.[8]

4. وقتى خالقیت و ربوبیت الاهى ثابت گردید، این نتیجه حاصل می شود که فقط او شایستۀ پرستش است و کسی را سزا نیست که خود را در این جایگاه قرار دهد. از این توحید به توحید در عبادت یاد می شود.[9]

5. آیاتی که توحید در حاكمیت، مالكیت و اطاعت را بیان می کنند. از آنجایی که خالقیت و تدبیر، فقط از آنِ خداست، حق حاكمیت و مالكیت نیز فقط از آن او و كسانى است كه از ناحیۀ او مأذون باشند[10] و باید تنها از او اطاعت کرد.[11]

بر این اساس است که قرآن می فرماید: فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ إِنَّ اللَّهَ یعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ: پس، براى خدا امثال (و شبیه‏ها) قائل نشوید! خدا مى‏داند، و شما نمى‏دانید.[12]

گفتنی است که سورهای فاتحه و اخلاص از جمله مهم ترین سوره های قرآن هستند که اقسام توحید در آنها ذکر شده است؛ مثلاً در سورۀ فاتحه برخی از آیات دلالت بر توحید ذات و صفات[13] و برخی دیگر دلالت بر توحید در عبادت[14] دارند.

بخش دوم: این آیات چگونه با آیات دمیده شدن روح خدا در انسان قابل جمع است؟

برای حلّ تعارض میان آیات فوق و آیات دمیده شدن روح خدا در انسان لازم است آیۀ" وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی" به طور کامل مورد بحث قرار گیرد تا علاوه بر روشن شدن مراد آیه تعارض ناشی از آن نیز از بین برود.

خداوند متعال بعد از پرداختن به بدن انسان به روح انسان پرداخته و جملۀ "وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی"را بیان می کند. نفخ در لغت به معناى دمیدن هوا در داخل جسمى است به وسیلۀ دهان یا وسیله‏اى دیگر، ولى این لفظ را به طور كنایه در تأثیر گذاشتن در چیزى و یا القاء امر غیر محسوسى در آن چیز استعمال مى‏كنند، و در آیۀ شریفه مقصود از آن ایجاد روح در انسان است؛ زیرا خداوند منزّه از تنفس و جسمیت است.

اما روح در لغت به چیزی گفته می‌شود كه مبدأ حیات است و با آن هر جانداری توان احساس و حركت ارادی پیدا می‌كند. روح انسانی همان چیزی است كه آدمی از آن به "من‌" تعبیر می‌كند و انسانیت انسان به آن است و ادراك‌، اراده و افعال انسانی را به واسطه بدن انجام می‌دهد.

طبق آیۀ مباركۀ "وَ یسْئلُونَكَ عَن‌ِ الرُّوح‌ِ قُل‌ِ الرُّوح‌ُ مِن‌ْ أَمْرِ رَبِّی‌[15]، (و دربارۀ روح از تو می‌پرسند. بگو: روح از سنخ فرمان پروردگار من است)‌. روح از سنخ "امر" و از "عالم امر" است‌.[16]

امّا این‌ كه "امر" چیست‌؟ قرآن كریم می‌فرماید: "إِنَّمَآ أَمْرُه‌ُ إِذَآ أَرَادَ شَیئًا أَن یقُول‌َ لَه‌ُ كُن فَیكُون‌ُ[17]؛ چون به چیزی اراده فرماید، كارش این بس كه می‌گوید: باش‌؛ پس بی‌درنگ موجود می‌شود.

با این توضیح به اصل بحث و حل تعارض ادعایی می پردازیم:

اولاً: این كه خداوند می‏فرماید: از روحم در او دمیدم چنین نیست كه خداوند دارای روحی باشد که قسمتی از آن را در آدم دمیده بود، زیرا لازمه‏اش آن است كه انسان شریك خدا باشند و اینكه روح انسان قسمتى از روح خدا باشد در حالی که در جاى خود ثابت شده که ذات مقدس باری تعالی قابل تجزیه و تفكیك نیست تا قسمتى از آن به بدن حضرت آدم دمیده شده باشد. [18] بلكه روح موجودی بوده عالم امر که همانند سایر مخلوقات الاهی خلق شده و در كالبد انسان دمیده شده بود.[19]

ثانیا: اینكه خداوند، روح حضرت آدم را به خود نسبت داده و فرموده (مِنْ رُوحِی) نظیر نسبت دادن كعبه معظمه است به خود، آنجا كه در بارۀ آن فرموده است: "بَیتِی" یعنى خانه من و یا همانند آنجایی است كه می فرماید پیغمبر من؛  بندۀ من؛  بهشت من؛  آتش (دوزخ) من؛ آسمان من و زمین من[20]؛ یعنی اضافه روح به خدا از باب اضافه تشریفی است به این معنا که خداوند در این نوع از اضافه، در صدد بیان شرافت روح است.

از حضرت باقر (ع) روایت شده: این كه خداوند آن (روح) را به خود نسبت داده و فرموده «من روحى» از آن جهت است كه برگزیدۀ خداوند بوده است.[21]

شیخ صدوق (ره) در كتاب توحید و معانی الاخبار، از محمد بن مسلم روایت كرده كه گفت:

من از حضرت باقر (ع) پرسیدم معناى این كلام خداى عز و جل كه مى‏فرماید: "وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی" چیست؟ فرمود: روحى است كه خدا آن را اختیار نمود و خلقش كرد، و به خود نسبتش داد، و بر تمامى ارواح برتریش بخشید و به همین جهت دستور داد تا آن را بر آدم بدمند.[22]

و در كافى به سند خود از محمد بن مسلم روایت كرده كه گفت: از امام باقر پرسیدم این كه روایت مى‏كنند كه خداى تعالى آدم را به صورت خود خلق كرده درست است؟ فرمود: صورت آدم صورت مخلوقى است حادث كه خداى تعالى آن را بر سایر صورت‏ها انتخاب نمود، و چون از سایر صورت ها بهتر بود به خودش  نسبت داد، هم چنان كه كعبه را به خود نسبت داده و فرموده:" بیتى: خانه من"، روح را به خود نسبت داده و فرمود:" وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی"[23]. پس منظور از «مِنْ رُوحِی‏» بیانِ منشأ و ریشۀ روح انسان است كه از عالم بالاست، نه عالم خاكى.[24]

نتیجه این که مراد از دمیده شدن روح خدا در آدم این است كه روح با عظمتی در انسان دمیده شده كه از طرف خداوند است، نه جزیی از ذات خدا، از این رو بین آیۀ "نَفَخَ فِیهِ مِنْ رُوحِی" و آیات سابقی که دال بر عدم شباهت خالق و مخلوق بود، تعارضی وجود ندارد.


[1] ن.ک. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش عقاید، ص 135، چاپ هفتم، نشر بین الملل، تهران، 1381.

[2] این مرتبه از توحید به دو مرتبۀ توحید واحدى و توحید احدى تقسیم مى شود؛ توحید واحدى یعنى توحید در وجوب وجود و ضرورى دانستن یك وجود و نفى هرگونه شرك و شبیه و نظیر؛ و توحید احدى یعنى نفى هرگونه تركیب عقلى خارجى و وهمى از خداوند و اثبات بساطت بارى تعالى؛ یعنی حق تعالى یك فرد از مفهوم كلى واجب الوجود كه رقیب و فرد دیگرى نداشته باشد (كلى منحصر به فرد) نیست، بلكه تصور فرد دیگر براى آن محال است. در فلسفه، این نوع از وحدت را وحدت حقۀ حقیقیه مى نامند؛ در برابر وحدت عددى، جنسى، نوعى و مانند اینها.

[3] توحید صفاتى نوعى توحید نظرى و اعتقادى است كه به اعتقاد و ایمان مؤمنان ارتباط دارد و به معناى عینیت صفات ذاتیه و كمالیه با ذات، و با یكدیگر است؛ از جمع برخى از آیات با همدیگر این ادعا به اثبات می رسد مثلاً آیاتى كه به صفات الاهى مانند علم، قدرت و غیره اشاره دارند، آن صفات را براى خداوند ثابت مى كنند و اما آیاتى كه بر بى نیازى خداوند و نفى مِثلیّت از او دلالت دارند، عینیّت صفات با ذات را ثابت مى كنند؛ زیرا اگر صفات، زاید بر ذات باشند، نیازمندىِ ذات بارى تعالى در كمال خود به آن صفات زایده و هم چنین شباهت حق تعالى با موجوداتِ ممكن لازم مى آید.

[4] توحید افعالى كه از قرآن استفاده مى شود، نه با دیدگاه معتزله سازگار است كه مطلقاً تأثیر الاهى را از افعال بشر نفى كردند و به تفویض روى آوردند و نه با دیدگاه اشاعره (نظریۀ كسب) سازش دارد كه به جبر مى انجامد. در حالى كه اگر بخواهیم  بدون گرفتار شدن در تفویض و جبر، توحید افعالى و عدل الاهى را بپذیریم، تنها باید به مکتب اهل بیت؛ یعنی همان روى كرد «الامر بین الامرین» رو بیاوریم و بگوییم: فاعلیت حق تعالى در طول فاعلیت سایر موجودات قرار دارد و رابطۀ علیت خدا با عوامل دیگر، به صورت طولى است نه عرضى؛ یعنی خداوند اراده كرده است كه آدمیان، با ارادۀ خود، به افعال یا ترك افعال بپردازند. براین اساس؛ افعال انسان به ارادۀ الاهى انتساب دارد و توحید افعالى تثبیت مى شود، بدون این كه بر عدل الاهى خدشه اى وارد شود؛ و از طرفى، جبر نیز لازم نمى آید.

متكلمان، توحید افعالى را به دو قسم توحید در خالقیت و توحید در ربوبیت تقسیم كرده اند كه هر دو از اقسام توحید نظرى است و به اعتقاد مؤمنان ارتباط دارد.

[5] توحید، 4.

[6] شورى، 11.

[7]. نک: صافات، 96؛ انعام، 102و 101؛ فاطر، 3؛ زمر، 62؛ غافر، 62؛ حشر، 24؛ اعراف، 54؛ فرقان، 2؛ طه، 50 و... .

[8]. نک: یونس، 31 و 3؛ انعام، 164؛ انبیاء، 56 و 22.

[9]. در این باره نک : انبیاء، 25؛ آل عمران، 64؛ یس، 61 و 62؛ حجر، 99؛ عنکبوت، 56؛ نحل، 36؛ مكارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏27، ص 447، دار الكتب الإسلامیة، چاپ تهران، چاپ اول، 1374 ش‏. لازم است دانسته شود که پرستش به معناى انجام عملى است در مقابل یك موجود، كه الله، رب یا مستقل در تأثیر دانسته شود؛ یعنى عملى كه از اعتقاد به الوهیت فرد سرچشمه مى گیرد، و به تعبیر دیگر« عبودیت» اظهار آخرین درجۀ خضوع در برابر معبود است پس صرف خضوع و خشوع و متوسل شدن به غیر، عبادت محسوب نمی شود و الاّ تأکیدات قرآن نسبت به خضوع در برابر مؤمنان و پدر و مادر، باید ترغیب به شرک و بت پرستی تلقی شود. برای آگاهی بیشتر، نک: مكارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏1، ص 245 ، چاپ اول،‏ نشر دار الكتب الإسلامیة، تهران‏، 1374 ش؛ همان، ج‏ 22، ص 387؛ خسروپناه، عبدالحسین، «قلمرو دین»، ص 45-46.

[10]. در این باره نک: یوسف، 40 (حکومت تشریعی)؛ آل عمران، 26 (حکومت تکوینی) ؛ بقره، 247؛ فاطر، 13؛ ص، 26؛ مائده،  47 و 44 و 45، انعام، 114؛ شوری، 10.

[11]. در این باره نک: نساء، 64 و 80 و 59؛ آل عمران، 33.

[12] نحل، 74.

[13] الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ؛ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ؛ مالِكِ یَوْمِ الدِّینِ .

[14] إِیَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاكَ نَسْتَعینُ؛ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ .

[15] اسرأ، 85.

[16] نک، مكارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏12، ص 253‏.

[17] یس،  82.

[18] نک. نجفى خمینى، محمد جواد، تفسیر آسان، ج ‏9، ص،56 چاپ اول، ‏نشر اسلامیه‏،

هران، ‏1398 ق‏.

[19] از امام صادق (ع) راجع به روحى كه خدا در كالبد حضرت آدم دمید جویا شدند، حضرت رمود: هذه روح مخلوقة. و الروح التى فى عیسى مخلوقة. یعنى این روح حضرت آدم، روحى است كه آفریده شده است و نیز روح حضرت عیسى روحى بود كه آفریده شده است. الكافی، ج1، ص 133.

[20] شیخ صدوق (ره)، ‏ اعتقادات، حسنى‏، سید محمد على، ترجمه حسنى ص 9، چاپ اول، ‏نشر اسلامیه، تهران،1371 ش‏.

[21] طبرسی، احتجاج، جعفرى‏، بهراد، ج ‏2، ص 160 ، چاپ اول‏، نشر اسلامیه‏، تهران،1381 ش‏ .

[22] التوحید، ص170، باب 27، ح 1؛ معانی‏الأخبار، ص 17و 16.

[23] الكافی،ج1، ص 134؛ شیخ صدوق، توحید ، ص 103، ح 18، انتشارات جامعه مدرسین قم، 1398 هجرى قمرى (1357 شمسى)؛ نک: طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، موسوى همدانى، سید محمد باقر، ج ‏12، ص 257، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى جامعۀ مدرسین حوزه علمیه قم، قم، چاپ: پنجم‏، 1374 ش‏.

[24] قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج‏10، ص: 126 ناشر: مركز فرهنگى درس هایى از قرآن‏، مكان چاپ: تهران‏، سال چاپ: 1383 ش‏.

buy cheap cialis in canada
چهارشنبه 11 مهر 1397 01:59 ق.ظ

You have made your point extremely effectively!!
tadalafil cialis soft tabs for sale cialis reviews are there generic cialis tarif cialis france pastillas cialis y alcoho achat cialis en europe cialis prices in england buying brand cialis online price cialis per pill
buy cialis online
دوشنبه 9 مهر 1397 01:27 ق.ظ

You actually expressed this terrifically.
we use it 50 mg cialis dose cipla cialis online order cialis from india generic cialis at walmart brand cialis generic cialis 30 day trial coupon brand cialis generic tadalafil 20 mg how does cialis work when will generic cialis be available
http://viagraessale.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:37 ق.ظ

Amazing many of awesome info!
cialis pills price each what is cialis il cialis quanto costa free cialis cialis 5mg cialis prezzo di mercato cialis baratos compran uk try it no rx cialis cialis 10mg prix pharmaci female cialis no prescription
canadian pharmacies online prescriptions
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:04 ق.ظ

Thanks. Great stuff.
canadian pharmacies online prescriptions online pharmacies legitimate north west pharmacies canada northwest pharmacies buy viagrow pro canadian pharmacy cialis canada pharmacies account canadian rx world pharmacy buy viagrow pro most reliable canadian online pharmacies
http://withoutadoctorsprescriptions.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:24 ب.ظ

Terrific advice. Cheers.
viagra no presc viagra online with a prescription generic viagra online pharmacy generic viagra uk online buy viagra online india buy viagra brand usa viagra online what is viagra viagra online prices buy viagra walgreens
http://cialisvus.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:09 ق.ظ

You actually suggested that superbly.
achat cialis en itali buy online cialis 5mg cialis 20 mg cut in half cialis generico free generic cialis cialis kaufen where cheapest cialis cialis herbs cialis coupons cialis tablets for sale
http://babecolate.com/cialis-20mg-buy-2018.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:37 ب.ظ

Nicely put, With thanks.
buy cialis online legal cialis rezeptfrei venta cialis en espaa safe dosage for cialis cialis for bph the best site cialis tablets costo in farmacia cialis order cialis from india cialis usa cost prezzo cialis a buon mercato
Globalplus
شنبه 9 تیر 1397 01:24 ب.ظ
I'm gone to ѕay to my ⅼittle brother, thаt he ѕhould аlso
gߋ to see tһis website on regular basis t᧐ gget updated from most up-to-date news
update.
stone janah
سه شنبه 29 خرداد 1397 10:04 ق.ظ
I'm truly enjoying the desigfn and layout of your website.
Ӏt's а veгy easy onn thе eyes hich makеs it mᥙch moгe
pleasant fⲟr me to coome here aand visit mօre օften. Did you hire out a developer t᧐ create your theme?
Outstanding wоrk!
stone janah
سه شنبه 29 خرداد 1397 10:01 ق.ظ
I'm truly enjoying the desigfn and layout of your website.
Ӏt's а veгy easy onn thе eyes hich makеs it mᥙch moгe
pleasant fⲟr me to coome here aand visit mօre օften. Did you hire out a developer t᧐ create your theme?
Outstanding wоrk!
Cheston
یکشنبه 27 خرداد 1397 10:18 ق.ظ
I'm really enjoying tһе theme/design ߋf ʏour weblog.

Ⅾο you evewr гun into any browser compatibility issues?
А few of my blog visitors һave complained аbout
my siite not ᴡorking correctly іn Explorwr Ƅut loоks great in Opera.
Do you hаve аny suggestions tߋ help fiҳ thіѕ problem?
Online viagra
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 04:05 ق.ظ

You've made the point.
buy viagra overnight shipping how to get viagra with prescription viagra online pharmacy viagra rx pharmacy viagra how to order viagra buy real viagra online online generic viagra pharmacy buy tadalafil uk viagra levitra
getroman review
جمعه 24 فروردین 1397 02:18 ق.ظ
Hi there t᧐ aⅼl, it'ѕ actuallʏ ɑ fastidious fօr me to go to seе this web
page, it consists of helpful Ιnformation.
generic medications coupon
جمعه 10 فروردین 1397 02:05 ب.ظ
Thіs is very interеsting, You аre a vеry skilled blogger.
І hɑve joined your feed and look forward tⲟ seeking more of yoսr excellent post.
Also, Ι havе shared your web site іn my social networks!
Buy Lumigan
پنجشنبه 9 فروردین 1397 09:19 ق.ظ
My brother recommended I might like this web site. He was entirely right.

This post truly made mmy day. You cann't imagine just how much time I had spent for
this info! Thanks!
Buy lumigan cheap
پنجشنبه 9 فروردین 1397 06:34 ق.ظ
Hi, after reading this awesome article i am as
well happy to share my know-how here with friends.
following
سه شنبه 7 فروردین 1397 10:41 ق.ظ
Hello There. Ι fоund y᧐ur blog the use of msn. Тhat is a νery neatly writtеn article.
I wilⅼ make sure to bookmark it and comе back to learn more ⲟf
youг helpful informatіοn. Τhanks foг the post.
Ӏ ѡill ɗefinitely comeback.
mezo
یکشنبه 5 فروردین 1397 05:37 ب.ظ
Magnificent ɡoods from yoᥙ, man. I have have іn mind
youг stuff prеvious to and y᧐u're just too wonderful.
I actually like what yoս'vе got herе, гeally ⅼike what you're stating ɑnd the way through ԝhich yoս
assert іt. Yⲟu are making it enjoyable and you continue to care foг
to keep it smart. I can not wait tߋ learn mucһ mⲟгe from yoս.

That іs actuaⅼly a great website.
Buy generic cialis
شنبه 4 فروردین 1397 02:57 ب.ظ

Thanks. Excellent information.
cialis kaufen how much does a cialis cost what is cialis cialis per paypa tadalafil 5mg cialis lowest price miglior cialis generico cialis farmacias guadalajara cialis generico postepay walgreens price for cialis
Houston
جمعه 17 آذر 1396 07:34 ب.ظ
Thank you, I've just been searching for information about this subject for a long time and yours is the
greatest I've found out so far. However, what about the bottom
line? Are you positive in regards to the supply?
best supplement medicare plans
چهارشنبه 10 آبان 1396 04:56 ب.ظ
این پایان روز من است، اما قبل از پایان من خواندن دارم
این پست عالی برای افزایش دانش من است.
What is limb lengthening surgery?
یکشنبه 15 مرداد 1396 06:28 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest
but your sites really nice, keep it up! I'll go ahead and bookmark your site to come back down the road.
Cheers
Foot Complaints
شنبه 14 مرداد 1396 04:22 ق.ظ
Great post. I was checking constantly this blog and
I am impressed! Very useful information specifically the last part :) I care for such information a lot.
I was seeking this certain information for a long time.
Thank you and good luck.
What causes painful Achilles tendon?
دوشنبه 9 مرداد 1396 01:51 ب.ظ
You really make it seem so easy with your presentation but
I find this topic to be actually something that I think I would
never understand. It seems too complicated and extremely broad
for me. I am looking forward for your next post, I'll try to
get the hang of it!
Lowell
جمعه 16 تیر 1396 06:19 ب.ظ
I'm gone to say to my little brother, that he should also pay
a visit this weblog on regular basis to obtain updated from
most up-to-date news.
http://altheahartis.jimdo.com/2015/01/06/exercise-movements-for-tingly-feet
سه شنبه 2 خرداد 1396 12:17 ق.ظ
I do agree with all the concepts you have offered in your post.
They're really convincing and can definitely work. Nonetheless,
the posts are too quick for newbies. May just you please prolong them a little
from next time? Thanks for the post.
Otis
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:50 ب.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I've really enjoyed browsing your blog posts.

In any case I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!
manicure
چهارشنبه 23 فروردین 1396 06:12 ق.ظ
This design is wicked! You certainly know how to keep a reader amused.
Between your wit and your videos, I was almost
moved to start my own blog (well, almost...HaHa!) Excellent job.
I really enjoyed what you had to say, and more than that, how you presented it.
Too cool!
BHW
جمعه 11 فروردین 1396 10:08 ب.ظ
This is a topic that's near to my heart...
Best wishes! Exactly where are your contact details though?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر