تبلیغات
پاسخ به سوالات شما در ادیان و مسیحیت - 51. چرا باید نماز را به عربی بخوانیم؟‌

اشتراک و ارسال مطلب به:

یکشنبه 6 اسفند 1391

51. چرا باید نماز را به عربی بخوانیم؟‌

   نویسنده: شهاب    

با عرض ادب و احترام خدمت استاد بزرگوار
ضمن تشکر فراوان از حضرتعالی بواسطه زحماتتان در امر آگاهی و اطلاع رسانی بابت هجمه های فرقه های منحرف که برای اینجانب و خانواده ام بسیار مفید واقع گردید.
با توجه به اینکه تعدادی از اطرافیان بنده طی چندسال اخیر با توجه به جریانات کشور تماما اعتقادات خود را از دست داده و اعمال واجبی را که قبلا اصرار بر انجام آن داشتند را متاسفانه ترک نموده اند. و بعضا سئوالاتی را مطرح می نمایند که در برخی موارد در پاسخ آنها اصطلاحا کم می آورم. این مسائل باعث ایجاد سئوالات متعدد در فرزندانم گردیده که باعث نگرانی من و همسرم گردیده است.
از جمله این سوالات:
مگر خدا متعلق به همه انسان ها نیست؟ پس چرا باید برای صدا زدن خداوند نماز را با اذکار عربی خواند؟ چرا به شکلی که تمایل داشته باشیم، خدا را عبادت نکنیم؟
 

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام بر شما و درود جاودانه خداوند متعال بر محمد و آل محمد 
 در پاسخ به سوالی که مطرح نمودید از دو منظر باید نگریست. یکی نحوه پاسخ به کسانی که این شبهه در ذهنشان وجود دارد و یکی پاسخ های علمی به این شبهه. جهت نحوه برخورد با کسی که دچار این شبهه است ابتدا شما را دعوت می کنم تا خاطره زیر را مطالعه نمایید.


آقای دکتر محمد جواد شریعت که با جمعی از دانشجویان با مرحوم حاج آقا رحیم ارباب اصفهانی، جهت دریافت پاسخ همین سوال ، دیدار داشته‌اند، خاطره ملاقات را چنین باز می‏گوید:
 سال یکهزار و سیصد و سی و دو شمسی بود، من و عده ‏ای از جوانان پر شور آن روزگار، پس از تبادل نظر و بحث و مشاجره، به این نتیجه رسیده بودیم که چه دلیلی دارد نماز را به عربی بخوانیم؟ چرا نماز را به زبان فارسی نخوانیم؟ عاقبت تصمیم گرفتیم نماز را به فارسی بخوانیم و همین کار را هم کردیم . والدین کم کم از این موضوع آگاهی یافتند و به فکر چاره افتادند . آن‏ها، پس از تبادل نظر با یکدیگر، تصمیم گرفتند با نصیحت ما را از این کار باز دارند و اگر مؤثر نبود، راهی دیگر برگزینند . چون پند دادن آن‏ها مؤثر نیفتاد; ما را نزد یکی از روحانیان آن زمان بردند . آن روحانی وقتی فهمید ما به زبان فارسی نماز می‏خوانیم، به شیوه‏ ای اهانت‏ آمیز نجس و کافرمان خواند . این عمل او ما را در کارمان راسخ‏تر و مصرتر ساخت.
عاقبت‏یکی از پدران، والدین دیگر افراد را به این فکر انداخت که ما را به محضر حضرت آیت الله حاج آقا رحیم ارباب ببرند و این فکر مورد تایید قرار گرفت. آن‏ها نزد حضرت ارباب شتافتند و موضوع را با وی در میان نهادند. او دستور داد در وقتی معین ما را خدمتش رهنمون شوند. در روز موعود ما را که تقریبا پانزده نفر بودیم، به محضر مبارک ایشان بردند. در همان لحظه اول، چهره نورانی و خندان وی ما را مجذوب ساخت; آن بزرگ مرد را غیر از دیگران یافتیم و دانستیم که با شخصیتی استثنایی رو به رو هستیم. آقا در آغاز دستور پذیرایی از همه ما را صادر فرمود. سپس به والدین ما فرمود: شما که به فارسی نماز نمی‏خوانید، فعلا تشریف ببرید و ما را با فرزندانتان تنها بگذارید.
وقتی آن‏ها رفتند، به ما فرمود: بهتر است‏ شما یکی یکی خودتان را معرفی کنید و بگویید در چه سطح تحصیلی و چه رشته ‏ای درس می‏خوانید. آنگاه، به تناسب رشته و کلاس ما، پرسش‏های علمی مطرح کرد و از درس‏هایی مانند جبر و مثلثات و فیزیک و شیمی و علوم طبیعی مسائلی پرسید که پاسخ اغلب آن‏ها از توان ما بیرون بود. هر کس از عهده پاسخ بر نمی‏ آمد، با اظهار لطف وی و پاسخ درست پرسش رو به رو می‏ شد. پس از آن که همه ما را خلع سلاح کرد، فرمود: والدین شما نگران شده‏ اند که شما نمازتان را به فارسی می‏ خوانید، آن‏ها نمی‏ دانند من کسانی را می‏ شناسم که - نعوذبالله - اصلا نماز نمی‏خوانند. شما جوانان پاک اعتقادی هستید که هم اهل دین هستید و هم اهل همت.
من در جوانی می‏خواستم مثل شما نماز را به فارسی بخوانم; ولی مشکلاتی پیش آمد که نتوانستم . اکنون شما به خواسته دوران جوانی ‏ام جامه عمل پوشانیده‏ اید، آفرین به همت‏ شما. در آن روزگار، نخستین مشکل من ترجمه صحیح سوره حمد بود که لابد شما آن را حل کرده‏ اید . اکنون یکی از شما که از دیگران مسلطتر است، بگوید بسم الله الرحمن الرحیم را چگونه ترجمه کرده است. یکی از ما به عادت دانش‏ آموزان دستش را بالا گرفت و برای پاسخ دادن داوطلب شد. آقا با لبخند فرمود: خوب شد طرف مباحثه ما یک نفر است; زیرا من از عهده پانزده جوان نیرومند بر نمی‏ آمدم. بعد به آن جوان فرمود: خوب بفرمایید بسم الله را چگونه ترجمه کردید؟ آن جوان گفت: طبق عادت جاری به نام خداوند بخشنده مهربان . حضرت ارباب لبخند زد و فرمود: گمان نکنم ترجمه درست‏ بسم الله چنین باشد. در مورد «بسم‏» ترجمه «به نام‏» عیبی ندارد. اما «الله‏» قابل ترجمه نیست; زیرا اسم علم (خاص) خدا است و اسم خاص را نمی‏ توان ترجمه کرد; مثلا اگر اسم کسی «حسن‏» باشد، نمی‏توان به آن گفت «زیبا» . ترجمه «حسن‏» زیبااست; اما اگر به آقای حسن بگوییم آقای زیبا، خوشش نمی‏ آید. کلمه الله اسم خاصی است که مسلمانان بر ذات خداوند متعال اطلاق می‏کنند. نمی‏توان «الله‏» را ترجمه کرد، باید همان را به کار برد . خوب «رحمن‏» را چگونه ترجمه کرده‏ اید؟ رفیق ما پاسخ داد: بخشنده . حضرت ارباب فرمود: این ترجمه بد نیست، ولی کامل نیست; زیرا «رحمن‏» یکی از صفات خدا است که شمول رحمت و بخشندگی او را می‏رساند و این شمول در کلمه بخشنده نیست; «رحمن‏» یعنی خدایی که در این دنیا هم بر مؤمن و هم بر کافر رحم می‏ کند و همه را در کنف لطف و بخشندگی خود قرار می‏دهد و نعمت رزق و سلامت جسم و مانند آن عطا می‏فرماید . در هر حال، ترجمه بخشنده برای «رحمن‏» در حد کمال ترجمه نیست . خوب، رحیم را چطور ترجمه کرده‏ اید؟ رفیق ما جواب داد: «مهربان‏» . حضرت آیت الله ارباب فرمود: اگر مقصودتان از رحیم من بودم - چون نام وی رحیم بود - بدم نمی‏ آمد «مهربان‏» ترجمه کنید; اما چون رحیم کلمه‏ ای قرآنی و نام پروردگار است، باید درست معنا شود . اگر آن را «بخشاینده‏» ترجمه کرده بودید، راهی به دهی می‏برد; زیرا رحیم یعنی خدایی که در آن دنیا گناهان مؤمنان را عفو می‏کند . پس آنچه در ترجمه «بسم الله‏» آورده‏ اید، بد نیست; ولی کامل نیست و اشتباهاتی دارد . من هم در دوران جوانی چنین قصدی داشتم; اما به همین مشکلات برخوردم و از خواندن نماز فارسی منصرف شدم . تازه این فقط آیه اول سوره حمد بود، اگر به دیگر آیات بپردازیم، موضوع خیلی پیچیده ‏تر می‏شود . اما من معتقدم شما اگر باز هم بر این امر اصرار دارید، دست از نماز خواندن به فارسی برندارید; زیرا خواندنش از نخواندن نماز به طور کلی بهتر است .
در این‏جا، همگی شرمنده و منفعل و شکست‏ خورده از وی عذرخواهی کردیم و قول دادیم، ضمن خواندن نماز به عربی، نمازهای گذشته را اعاده کنیم . ما همه عاجزانه از وی طلب بخشایش و از کار خود اظهار پیشمانی کردیم. حضرت آیت الله ارباب، با تعارف میوه و شیرینی، مجلس را به پایان برد . ما همگی دست مبارکش را بوسیدیم و در حالی که ما را بدرقه می‏کرد، خدا حافظی کردیم. بعد نمازها را اعاده کردیم و از کار جاهلانه خود دست‏ برداشتیم.


این خاطره به شما در نحوه برخورد با این پرسش کمک می کند.
در ادامه پاسخ اصل شبهه را نیز به این شرح به شما تقدیم می کنم:

هیچ منعی در عبادت خداوند به صورت دلخواه وجود ندارد.
قرآن کریم می فرماید: الَّذِینَ یَذْكُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَیَتَفَكَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿آل‌عمران: ١٩١﴾ 
همانها که خدا را در حال ایستاده و نشسته، و آنگاه که بر پهلو خوابیده‌اند، یاد می‌کنند؛ و در اسرار آفرینش آسمانها و زمین می‌اندیشند؛ (و می‌گویند:) بار الها! اینها را بیهوده نیافریده‌ای! منزهی تو! ما را از عذاب آتش، نگاه دار!
بنا بر این هر کس به هر صورتی که بخواهد می تواند خداوند را عبادت کند. اساس معنی ذکر خدا همین است که همیشه و در همه حال به یاد خداوند متعال باشیم. اما در عین حال خداوند واجباتی را به صورت حداقل برای ما مقرر داشته که آن ها را باید طبق آنچه خداوند خود فرموده است انجام دهیم. از جمله آن ها نماز است که در تمام ادیان گذشته وجود دارد. مانند بودیسم،‌ هندوئیسم، جینیزم، شینتوئیزم، زرتشت، یهودیت و مسیحیت. اما نمازی که در دین مبین اسلام است از نماز سایر ادیان کامل تر و حتی آسان تر است. به عنوان مثال شما می توانید جستجو کنید و فیلمی از نماز یهودیان را دانلود کرده و مشاهده کنید و ببینید که چقدر طولانی و سخت است.
 در نماز اسلام نیز برخی از آداب آن جزء مستحبات است. به عنوان مثال تسبیحات اربعه طبق نظر مشهور مراجع، فقط یک بار هم می تواند خوانده شود. قنوت مستحب است و می تواند خوانده نشود و ... .
با این حال انجام مستحبات و خواندن نماز کامل به انسان توفیق بیشتری در انجام عبادات می بخشد.
علاوه بر آنچه گفتم به نکات زیر نیز توجه کنید:
نکته­ اول: می توان گفت عمده ترین دلیل در خواندن نماز به زبان عربی، پس از آن که نماز، سنت پیامبر است و عبادات توقیفی(به جا آوردن آنها باید به همان شکلی باشد که خداوند تعیین فرموده است.) هستند، حفظ و بقای نماز در طول قرون و اعصار است که بدون کم و کاست برای همیشه باقی بماند و اگر هر کسی به زبان محلی و مادری خود آن را تلفظ می نمود احتمال کم و زیاد شدن الفاظ، تحریف و آمیخته شدن به خرافات و مطالب بی اساس منتفی نبود و چه بسا این تغییرات، به دیگر واجبات و ارکان نماز نیز سرایت می کرد و شاید کم کم اصل نماز از اهمیت افتاده و کاملاً به فراموشی سپرده می شد.

بدیهی است برای اینکه هر چیزی برای همیشه و در طول تاریخ بماند باید دارای معیار و مقیاسی غیرقابل تغییر باشد، نظیر اینکه در مورد اندازه، میلی متر، سانتی متر و یا متر و در مورد وزن، گرم، کیلو و... را به عنوان معیار و میزان غیرقابل تغییر قرار داده اند، هم چنین در مورد نماز، اموری را که به نام واجبات و ارکان است به عنوان معیار و ملاک قرار داده اند که یکی از آنها لزوم عربی بودن اذکار واجب آن است.

نکته­ دوم: اسلام یک دین جهانى است و مى‏خواهد همه ی مسلمانان را در یک جبهه و صف واحد قرار دهد. تشکیل چنین جمعیتى بدون زبان واحدى که همه با هم تفاهم کنند، امکان‏ پذیر نیست و زبان عربى که به اعتراف اهل فن، از جامع‏ترین زبان‏هاى دنیاست، مى‏تواند به عنوان یک زبان بین المللى و زبان نماز تمام مسلمانان، رمز وحدت و نشانه‏ى یگانگى مسلمانان ‏باشد؛ این اصل در سایر دستورات اسلامى، همچون به سوى قبله‏ى واحد نماز خواندن و... نیز تجلى پیدا کرده است.

نکته­ سوم: ممکن است به ذهن کسی برسد که وادار کردن مردمی غیر مسلط بر زبان عربی به خواندن نماز به زبان عربی، نوعی ایجاد مشقت برای آنها و اجحاف و ستم در حق آنهاست. در جواب می توان گفت برای مردمی که برای رفع حوائج روزمره ی خود، ده ها و بلکه صدها اصطلاح و واژه­های بیگانه را به راحتی یاد گرفته و به کار می برند، یاد گرفتن کلمات نماز که مجموع کلمات واجب آن (با حذف کلمات تکراری) حدود 20 کلمه می باشد، کار مشکلی نیست و از طرف دیگر ، معنای ظاهری و سطحی کلمات نماز بسیار ساده و آسان است و همه­ی مردم به راحتی می توانند معنای سطحی و ظاهری بسم الله الرحمن الرحیم و... را یاد بگیرند؛ هر چند این کلمات دارای معانی عمیق و گسترده نیز هست.

نکته­ چهارم:  از نظر زبان شناسان، زبان عربی از کامل­ترین زبان های دنیا است که به خوبی می تواند مفاهیم و مطالب گسترده و عمیق را در قالب های زیبا و کوتاه بیان کند.[1]

نکته­ پنجم: عربى بودن الفاظ و اذکار در هر حکم و عبادتى شرط لازم نیست.همان طوری که بنابر نظر بعضى از علما، عربى بودن صیغه‏ى عقد ازدواج ضرورتى ندارد[2] و بعضى از علما همچون امام خمینى (قدس سره) در این باره مى‏فرمایند: اگر مکلف خودش نمى‏تواند صیغه را به عربى بخواند، حتى در صورتى که بتواند وکیل بگیرد جواز عقد به غیر عربى خالى از قوت نیست.[3]  هم چنین لازم نیست دعاها نیز حتماً به عربى خوانده شوند و انسان در غیر از حالت نماز می تواند با خداوند به هر زبانی صحبت و با او راز و نیاز کند و به فتوای اکثر مراجع، در نماز نیز در غیر از اذکار واجب و خصوصاً در قنوت، می تواند به زبان غیر عربی دعا کند.[4] البته آنچه گفته شد به معناى بى توجهى مسلمانان به معانى اذکار در نماز و... نیست؛ بلکه بر هر مسلمان لازم است که با معناى نماز و دعاها آشنا گردد تا بفهمد با خداى خود چه مى‏گوید، و در این صورت است که اعمال او خشک و بى‏روح تلقى نشده و سکوى پرواز او به سوى ابدیت خواهند گشت.


[1]. المیزان، ج 4، ص 160؛ تفسیر نمونه، ج 9، ص 300 و ج 13، ص 311.

.[2] معلقات آیت الله گرامى، ج 4، ص 645.

.[3] عروة الوثقى، ج2، حاشیه‏ى ص 645.

[4]. توضیح المسائل مراجع، ج 1، ص 62.


کلید واژه ها: نماز عربی ، نماز فارسی ، عبادت عربی ، چرا نماز را به عربی بخوانیم ، چرا نماز را به فارسی نخوانیم ،

پیوندها: چرا نماز را به فارسی نخوانیم؟ ، چرا نماز را به عربی بخوانیم ، حکمت عربی بودن نماز چیست ،

welche pille hilft beim abnehmen
شنبه 26 آبان 1397 12:24 ق.ظ
There is definately a lot to learn about this subject.

I love all the points you made.
the new 337 led canbus light
جمعه 25 آبان 1397 06:50 ب.ظ
Thank you for the good writeup. It actually used to be a leisure account it. Glance advanced to more added agreeable from you! However, how can we keep in touch?
latest 285 led canbus bulb
جمعه 25 آبان 1397 11:30 ق.ظ
After looking into a few of the blog articles on your website, I truly like your way of writing a blog. I saved it to my bookmark website list and will be checking back soon. Please visit my website as well and let me know what you think.
https://www.getjar.com/categories/all-games/action-games/Rules-of-Survival-Cheat-960889
پنجشنبه 24 آبان 1397 05:51 ق.ظ
That would be some inspirational stuff. Couldn’t know that opinions is usually this varied. Many thanks lots of enthusiasm to give such information here.
Get Paid To Take Pictures
یکشنبه 20 آبان 1397 06:17 ب.ظ
Do you love to take pictures? Has it been your dream to get paid
to do the one thing you love more than anything? If so, there’s a site you must see.
That site is http://destyy.com/wXQUrs and it’ll teach you how to make money taking pictures.
iron man cosplay costumes
جمعه 18 آبان 1397 08:13 ب.ظ
Hi there would you mind letting me know which hosting company you're using?
I've loaded your blog in 3 completely different internet browsers and I must say this blog loads a lot quicker
then most. Can you recommend a good web hosting
provider at a reasonable price? Many thanks, I appreciate it!
shellineuwirth.sitey.me
جمعه 18 آبان 1397 06:17 ق.ظ
Definitely consider that which you said. Your favorite justification appeared to be
on the internet the simplest thing to take note of.
I say to you, I definitely get annoyed whilst other folks think about worries that they just do not realize about.
You controlled to hit the nail upon the highest and also outlined out the entire thing without having side-effects , folks could take a signal.
Will probably be back to get more. Thank you
auto 12 volt led lights
پنجشنبه 17 آبان 1397 08:25 ق.ظ
Wow, incredible weblog layout! How lengthy have you been running a blog for? you made blogging glance easy. The entire look of your site is excellent, as smartly as the content material
12 volt led brake lights
سه شنبه 15 آبان 1397 06:08 ق.ظ
Does your site have a contact page? I'm having trouble locating it but, I'd like to send you an email. I've got some recommendations for your blog you might be interested in hearing. Either way, great website and I look forward to seeing it grow over time.
Toccara
سه شنبه 15 آبان 1397 02:54 ق.ظ
Hello There. I found your blog using msn. This is a very
well written article. I'll make sure to bookmark it and come back
to read more of your useful information. Thanks for the post.
I'll certainly comeback.
12 Volt Led Lights In Car
یکشنبه 13 آبان 1397 06:33 ب.ظ
Just want to say your article is as astonishing. The clarity in your post is just excellent and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.
12 Volt Automotive Led interior Lights
جمعه 11 آبان 1397 07:29 ق.ظ
Asking questions are in fact good thing if you are not understanding something completely, however this paragraph gives good understanding yet.
haarwachstum tabletten
سه شنبه 8 آبان 1397 02:03 ب.ظ
Hello, all the time i used to check web site posts here in the early hours in the morning, for the reason that i like to find
out more and more.
haar vitamine
سه شنبه 8 آبان 1397 10:09 ق.ظ
Hi to all, how is the whole thing, I think every one is getting more from this web site, and your views are good for new people.
integratori per capelli
سه شنبه 8 آبان 1397 04:45 ق.ظ
After checking out a handful of the blog articles on your web site, I honestly like
your technique of blogging. I added it to my bookmark site list and will be
checking back soon. Please check out my web site as well and tell me
your opinion.
haarwachstum tabletten
سه شنبه 8 آبان 1397 03:27 ق.ظ
Hi there friends, its enormous post concerning educationand fully defined, keep it up all the time.
Free Porn Videos
شنبه 5 آبان 1397 08:53 ب.ظ
Tired of jerking off to the same old videos?

You know the grainy terrible videos that most porn tubes have.
Check out https://t.irtyc.com/kd1jiidvk?aff_id=29696&offer_id=3784 if you
want to beat off to the good stuff. They have plenty of hot babes that love to get fucked hard.
Who knows, you might even see a girl get her pretty face covered in cum.
Milf Selfies
جمعه 13 مهر 1397 07:54 ب.ظ
Can you tell us more about this? I'd like to find out some additional information.
Generic cialis
دوشنبه 9 مهر 1397 09:17 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
cialis in sconto generic cialis levitra cialis with 2 days delivery ou trouver cialis sur le net cialis cipla best buy cialis arginine interactio import cialis the best choice cialis woman we choice cialis pfizer india brand cialis generic
canadian online pharmacy
یکشنبه 1 مهر 1397 05:46 ب.ظ

Regards, Awesome information!
canada pharmacies online prescriptions drugs for sale in mexico canadian medications trusted pharmacy canada scam buy viagra usa canadian medications by mail canadian pharmacies that ship to us pharmacy onesource pharmacy canada reviews canada online pharmacies surrey
cialissy.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 05:12 ب.ظ

Amazing advice. Kudos.
we like it safe cheap cialis cialis 5 mg effetti collateral dosagem ideal cialis generic cialis 20mg uk cialis great britain il cialis quanto costa cialis generico postepay cialis prezzo in linea basso try it no rx cialis cialis for sale in europa
http://cialisvipsale.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 11:23 ب.ظ

You actually mentioned this adequately!
wow cialis 20 cialis efficacit wow cialis tadalafil 100mg cialis for sale in europa cialis 200 dollar savings card acheter cialis meilleur pri safe site to buy cialis online i recommend cialis generico prezzo di cialis in bulgaria cialis generique 5 mg
http://viabiovit.com/goedkoopste-viagra-apotheek.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 10:33 ق.ظ

You have made the point.
order viagra online uk safe place to buy viagra online buy online viagra uk to buy viagra online buy viagra pfizer where to get viagra prescription viagra how to get a prescription where can i buy viagra online viagra pharmacy online where to purchase viagra
http://babecolate.com/raw-cialis-powder-buy.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:59 ق.ظ

Nicely put. Thanks!
best generic drugs cialis prix de cialis cialis reviews the best choice cialis woman when can i take another cialis cialis 10 doctissimo buy cheap cialis in uk cialis sans ordonnance how do cialis pills work pastillas cialis y alcoho
Generic cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 05:50 ب.ظ

Wow loads of awesome info!
200 cialis coupon cialis 20mg prix en pharmacie rx cialis para comprar cialis 200 dollar savings card safe site to buy cialis online generic cialis pill online canada discount drugs cialis we recommend cheapest cialis cialis super kamagra usa cialis online
Buy cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 09:56 ب.ظ

You actually stated it very well.
when will generic cialis be available non 5 mg cialis generici cialis coupon viagra or cialis cialis professional yohimbe buy cialis online cialis price in bangalore generic cialis at the pharmacy online cialis calis
Viagra 20mg
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 09:00 ق.ظ

Kudos. Numerous material!

get a viagra prescription online where can i buy viagra without price of viagra pharmacy usa online buy cheap viagra online usa can u buy viagra online viagra usa online where to order viagra online best place buy viagra online get a prescription for viagra online
Generic cialis
شنبه 18 فروردین 1397 06:12 ب.ظ

You suggested it exceptionally well.
achat cialis en suisse cialis alternative cialis 5 mg funziona weblink price cialis cialis 20mg cialis 5mg prix best generic drugs cialis dose size of cialis cialis dosage recommendations generic low dose cialis
Online cialis
شنبه 4 فروردین 1397 11:17 ب.ظ

Cheers! Ample material!

cialis generic cialis et insomni we choice cialis pfizer india generic cialis cialis tablets australia cialis australian price the best choice cialis woman cialis alternative cialis generico we choice cialis uk
Cialis canada
پنجشنبه 2 فروردین 1397 06:15 ب.ظ

Thank you, Numerous forum posts.

cialis reviews cialis online buy cialis online brand cialis generic cialis tablets australia cialis 20 mg cut in half cuanto cuesta cialis yaho look here cialis cheap canada cialis farmacias guadalajara when will generic cialis be available
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30