تبلیغات
پاسخ به سوالات شما در ادیان و مسیحیت - 61. آیا اندیشه مکتب ایرانی که به آن دامن زده می‌شود مبنای درستی دارد؟‌

اشتراک و ارسال مطلب به:

آیا اندیشه مکتب ایرانی که اخیرا مطرح شده و به آن دامن زده می‌شود، مبنای درستی دارد؟‌ آیا این همه تاکید بر ایرانی بودن یک‌نوع ملت‌پرستی نیست؟‌ ایرانی بودن مهم‌تر است یا اسلامی بودن؟

یكى از مسائلى كه در قرن حاضر مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است، مسئله ملیت است . در این روزها بسیارى از ملل عالم از جمله مسلمانان ایرانى و غیر ایرانى به این مسئله توجه خاصى پیدا كرده اند و حتى برخى از آنان بقدرى در این مسئله غرق شده اند كه حد و حسابى براى آن نمى توان قائل شد .

حقیقت این است كه مسئله ملیت پرستى در عصر حاضر براى جهان اسلام مشكل بزرگى بوجود آورده است . گذشته از اینكه فكر ملیت پرستى بر خلاف اصول تعلیماتى اسلامى است، زیرا از نظر اسلام همه عناصرها على السوا هستند، این فكر مانع بزرگى است براى وحدت مسلمانان .

چنانكه مى دانیم جامعه اسلامى از ملل مختلفى تشكیل شده است، و در گذشته اسلام از ملل مختلف و گوناگون، یك واحد به وجود آورد به نام جامعه اسلامى، این واحد اكنون نیز واقعا وجود دارد . یعنى واقعا در حال حاضر یك واحد بزرگ هفتصد میلیونى وجود دارد كه فكر واحد و آرمان واحد و احساسات واحد دارد و همبستگى نیرومندى میان آنان حكمفرماست . هر اندازه جدایى میان آنهاست مربوط به خود آنان نیست، مربوط به حكومتها و دولتها و سیاستهاست ،‌ و در قرون جدید قدرتهاى اروپایى و آمریكایى عامل اساسى این جدایى هستند با همه اینها هیچیك از این عاملها نتوانسته است اساس این وحدت را كه در روح مردم قرار دارد از بین ببرد .

به قول اقبال لاهورى :

امر حق را حجت و دعوى یكى است

خیمه هاى ما جدا دلها یكى است

از حجاز و چین و ایرانیم ما

شبنم یك صبح خندانیم ما

افرادى از همین واحد، همه ساله یك اجتماع تقریبا یك میلیون و نیم نفرى را در مراسم حج تشكیل مى دهند .

اما از این طرف فكر ملیت پرستى و نژاد پرستى، فكرى است كه مى خواهد ملل مختلف را در برابر یكدیگر قرار دهد این موج در قرون اخیر در اروپا بالا گرفت، شاید در آنجا طبیعى بود، زیرا مكتبى كه بتواند ملل اروپا را در یك واحد انسانى و عالى جمع كند وجود نداشت . این موج در میان ملل شرقى به وسیله استعمار نفوذ كرد . استعمار براى اینكه اصل (( تفرقه بینداز و حكومت كن )) را اجرا كند، راهى از این بهتر ندید كه اقوام و ملل اسلامى را متوجه قومیت و ملیت و نژادشان بكند و آنها را سرگرم افتخارات موهوم نماید، به هندى بگوید تو سابقه ات چنین است و چنان، به ترك بگوید نهضت جوانان ترك ایجاد كن و پان تركیسم به وجود آور، به عرب كه از هر قوم دیگر براى پذیرش این تعصبات آماده تر است بگوید روى (( عروبت )) و پان عربیسم تكیه كن، و به ایرانى بگوید نژاد تو آریاست و تو باید حساب خود را از عرب كه از نژاد سامى است جدا كنى .

فكر ملیت و تهییج احساسات ملى احیانا ممكن است آثار مثبت و مفیدى از لحاظ استقلال پاره اى از ملتها به وجود آورد، ولى در كشورهاى اسلامى بیش از آنكه آثار خوبى به بار آورد، سبب تفرقه و جدایى شده است . این ملتها قرنهاست كه این مرحله را طى كرده اند و پا به مرحله عالیترى گذاشته اند . اسلام قرنهاست كه وحدتى بر اساس فكر و عقیده و ایدئولوژى به وجود آورده است، اسلام در قرن بیستم نیز نشان داده است كه در مبارزات ضد استعمارى مى تواند نقش قاطعى داشته باشد .

در مبارزاتى كه در قرن بیستم بوسیله مسلمانان بر ضد استعمار صورت گرفت و منتهى به نجات آنها از چنگال استعمار شد، بیش از آنكه عامل ملیت تأثیر داشته باشد عامل اسلام مؤثر بوده است . از قبیل مبارزات الجزایر، اندونزى، كشورهاى عربى و پاكستان .

آرى این ملتها قرنهاست نشان داده اند كه با انگیزه فكرى و اعتقادى و بر اساس یك ایدئولوژى مى توانند وحدت به وجود آورند و قیام كنند و خود را از چنگال استعمارگران نجات دهند . سوق دادن چنین مردمى به سوى عامل احساس ملیت حقا جز ارتجاع نامى ندارد .

به هر حال موج عنصر پرستى و نژاد پرستى كه سلسله جنبان آن اروپائیانند مشكل بزرگى براى جهان اسلام به وجود آورده است . مى گویند علت اینكه مرحوم سید جمال الدین اسد آبادى ملیت خود را مخفى مى كرد این بود كه نمى خواست خود را به یك ملت معین وابسته معرفى كند و احیانا بهانه اى به دست استعمارچیان بدهد و احساسات دیگران را علیه خود برانگیزد .

ما به حكم اینكه پیرو یك آیین و مسلك و یك ایدئولوژى به نام اسلام هستیم، كه در آن عنصر و قومیت وجود ندارد . نمى توانیم نسبت به جریانهایى كه بر ضد این ایدئولوژى تحت نام و عنوان ملیت و قومیت صورت مى گیرد بى تفاوت بمانیم .

همه مى دانیم كه در این اواخر افرادى بى شمار تحت عنوان دفاع از ملیت و قومیت ایرانى مبارزه وسیعى را علیه اسلام آغاز كرده اند و در زیر نقاب مبارزه با عرب و عربیت مقدسات اسلامى را به باد اهانت گرفته اند .

مسئله ى قومیت و ملیت پرستى در كشورهاى عربى نیز روز بروز بالا مى گیرد، به طورى كه گروه بیشمارى از مردم این كشورها با آنكه مسلمان هستند با تعصب خاصى، تنها به جنبه عربیت خود تكیه مى كنند . و این خود همچنانكه مى دانیم نوعى مبارزه است با مقیاسهاى وسیع اسلامى كه تنها به جنبه هاى انسانى و معنوى متكى است . نیز همان طور كه مى دانیم زیان اینكار در درجه اول متوجه خودشان گردیده است و با آنهمه كثرت جمعیت و مصالح جنگى نتوانسته اند با اسرائیلى ها برابرى نمایند . و بدون شك اگر اعراب به نیروى مذهبى خود تكیه مى كردند هرگز دچار چنین شكستى نمى شدند . یكى از نویسندگان پاكستانى نوشته بود : در جنگ ژوئن اعراب و اسرائیل نیروى مذهبى یعنى صهیونیسم بر نیروى قومیت غلبه كرد اگر چه در این بیان نوعى اغراق و مبالغه وجود دارد یعنى عامل مذهب را در صهیونیسم زیاد دخالت داده است زیرا در قوم یهود همیشه نژاد بر مذهب غلبه داشته و دارد، ولى از آنجهت كه اتكاء بیمعنى اعراب را بر عربیت تخطئه مى كند صحیح است .

در سال گذشته ( سال 1387 قمرى ) كه به حج مشرف بودیم در مؤتمر رابطة العالم الاسلامى یكى از دانشمندان عرب سخنرانى بلیغى كرد و در ضمن سخنرانى فریاد مى زد والله لم یدخل الاسلام المعركة قط به خدا قسم كه در این مبارزه اصولا پاى اسلام داخل نشده بود، اسلام هرگز وارد معركه نشد، اسلام نبود كه با اسرائیل مى جنگید، عربیسم بود كه با صهیونیسم مى جنگید .

آثار این مبارزه با اسلام را كه در ایران، در كتابها، روزنامه ها، مجلات هفتگى و غیره مى بینیم، نشان مى دهد یك امر اتفاقى و تصادفى نیست، یك نقشه حساب شده است و منظورى در كار است .

تبلیغات زرتشتى گرى نیز كه این روزها بالا گرفته و مد شده یك فعالیت سیاسى حساب شده است . همه مى دانند كه هرگز ایرانى امروز بدین زرتشتى بر نخواهد گشت، تعالیم زرتشتى، جاى تعالیم اسلامى را نخواهد گرفت . شخصیتهاى مزدكى و مانوى و زرتشتى و همه كسانى كه امروز تحت عنوان دروغین ملى معرفى مى شوند و هیچ صفت مشخصه اى جز انحراف از تعلیمات اسلامى نداشته اند، خواه آنكه رسما به نام مبارزه با اسلام فعالیت كرده باشند یا مبارزه با قوم عرب را بهانه قرار داده باشند، هرگز جاى قهرمانان اسلامى را در دل ایرانیان نخواهند گرفت، هرگز المقنع و سنباد و بابك خرم دین و مازیار جاى على بن ابیطالب و حسین بن على و حتى سلمان فارسى را در دل ایرانیان نخواهند گرفت . اینها را همه مى دانند .

ولى در عین حال جوانان خام و بیخرد را مى توان با تحریك احساسات و تعصبات قومى و نژادى و وطنى علیه اسلام برانگیخت و رابطه آنان را با اسلام قطع كرد، یعنى اگرچه نمى شود احساسات مذهبى دیگرى به جاى احساسات اسلامى نشانید، ولى مى شود احساسات اسلامى را تبدیل به احساسات ضد اسلامى كرد و از این راه خدمت شایانى به استعمارگران نمود . لهذا مى بینیم افرادى كه بكلى ضد دین و ضد مذهب و ضد خدا هستند، در آثار خود و نوشته هاى پوچ و بى مغز خود از زرتشتى گرى و اوضاع ایران قبل از اسلام حمایت مى كنند، هدفشان روشن و معلوم است .

ما مى خواهیم در این بحث خود با همان منطقى كه این افراد به كار مى بندند وارد بحث شویم، یعنى منطق ملیت و احساسات ملى و ناسیونالیستى، آرى با همین منطق هر چند توجه داریم كه به قول اقبال پاكستانى (( ملت پرستى، خود نوعى توحش است ))، توجه داریم كه احساسات ملى تا آنجا كه جنبه مثبت داشته باشد و نتیجه اش خدمت به هموطنان باشد قابل توجه است، ولى آنجا كه جنبه منفى به خود مى گیرد و موجب تبعیض در قضاوت، در دیدن و ندیدن خوبیها و بدیها، و در جانبداریها مى شود ضد اخلاق و ضد انسانیت است، توجه داریم كه منطق عالیترى از منطق احساسات ملى و ناسیونالیستى وجود دارد كه طبق آن منطق، علم و فلسفه و دین، فوق مرحله احساسات است . احساسات قومى و غرورهاى ملى در هر كجا مطلوب باشد در جستجوهاى علمى و فلسفى و دینى مطلوب نیست . یك مسئله علمى یا یك نظریه فلسفى یا یك حقیقت دینى را هرگز به دلیل اینكه ملى و وطنى است نمى توان پذیرفت، همچنانكه به بهانه اینكه بیگانه و اجنبى است نمى توان نادیده گرفت و رد كرد . راست گفته آنكه گفته است : (( علم و دین و فلسفه وطن ندارد، همه جایى و همگانى است )) همچنانكه رجال علم و رجال دین و رجال فلسفه نیز وطن ندارند، جهانى مى باشند، به همه جهان تعلق دارند، همه جا وطن آنهاست و همه جهانیان هموطن آنها هستند آرى همه اینها را مى دانیم .( خدمات متقابل اسلام و ایران،‌ علامه شهید مرتضی مطهری رحمه الله علیه، انتشارات صدرا، ‌ ص 51 تا ص 56. )

اما ما در پاسخ به انسان‌های بی دین و ضد دینی که چنین شبهاتی را منتشر می‌کنند، به این منطق عالى عقلى و انسانى كارى نداریم و باید با همان منطق احساساتى كه شایسته انسانهاى تكامل نیافته است وارد بحث شویم .

در این زمینه شهید مطهری در مواجهه با منطق احساسات ملى، و این که آیا باید اسلام را امرى خودى به شمار آوریم یا امرى بیگانه و اجنبى ؟ آیا با مقیاس ملیت، اسلام جزء ملیت ایرانى است و احساسات ناسیونالیستى ایرانى، باید آنرا در برگیرد یا خارج از آن است، بحث مفصلی را در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران ارائه کرده‌اند که شما را به خواندن آن دعوت می‌کنیم.

 

 


کلید واژه ها: زرتشت ، باستان گرایی ، ملیت پرستی ، مکتب ایرانی ، ناسیونالیسم ،

Indira
جمعه 17 آذر 1396 07:38 ق.ظ
Fastidious respond in return of this question with real arguments
and describing everything regarding that.
How long will it take for my Achilles tendon to heal?
جمعه 13 مرداد 1396 07:09 ب.ظ
WOW just what I was searching for. Came here by searching for Can stretching help you grow taller?
How long do you grow during puberty?
یکشنبه 8 مرداد 1396 10:09 ق.ظ
Somebody essentially assist to make significantly posts I might
state. This is the very first time I frequented your website page and so far?

I surprised with the research you made to create this particular put up amazing.
Excellent activity!
Foot Issues
شنبه 7 مرداد 1396 06:10 ب.ظ
Hi! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any suggestions?
Foot Issues
شنبه 7 مرداد 1396 02:30 ب.ظ
Thanks in support of sharing such a good thinking,
post is nice, thats why i have read it fully
How long do you grow during puberty?
شنبه 7 مرداد 1396 02:08 ب.ظ
Thanks for one's marvelous posting! I truly enjoyed reading it, you
might be a great author. I will make sure to bookmark your blog and will often come back someday.

I want to encourage one to continue your great writing,
have a nice weekend!
What causes pain in the Achilles tendon?
شنبه 7 مرداد 1396 08:26 ق.ظ
Hi there! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing many months of hard work due to no backup.
Do you have any solutions to prevent hackers?
plaza.rakuten.co.jp
جمعه 6 مرداد 1396 09:47 ب.ظ
Heya just wanted to give you a brief heads up and let you
know a few of the pictures aren't loading properly.
I'm not sure why but I think its a linking issue. I've tried it
in two different browsers and both show the
same results.
Katrina
جمعه 16 تیر 1396 05:48 ب.ظ
Link exchange is nothing else but it is simply placing the other person's webpage link on your page at suitable place and
other person will also do same for you.
Stephania
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 08:10 ب.ظ
If some one wishes expert view about running a
blog after that i advise him/her to pay a visit this blog, Keep
up the good job.
manicure
شنبه 19 فروردین 1396 12:34 ب.ظ
Undeniably believe that which you said. Your favorite reason appeared to be
on the internet the easiest thing to be aware of. I say to you,
I certainly get irked while people think about worries
that they plainly do not know about. You managed to hit
the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side
effect , people could take a signal. Will likely be back to get more.
Thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر